De cursus Bronnenwijzer is het resultaat van het project Het begint bij de bron. Dit project is mede gefinancierd met steun van Mediawijzer.net.

Projectvoorstel (2011)
Anneke Dirkx, Universiteitsbibliotheken Leiden
Hanny Gijsman, Aansluitingsprogramma vwo-wo

Projectuitvoering (2011-2012) 
Michiel Cock, Universiteitsbibliotheken Leiden
Hanny Gijsman (projectleider), Aansluitingsprogramma vwo-wo
Kees Groot, ICLON, Afdeling HO
Marlies van Oudenhove, Groene Hart Lyceum
Annebeth Simonsz, Pre-University College

Website en illustraties
Studio With

Screencasts
m.m.v. Fröhlich & Plaisier

Met dank aan
Wouter Belier, Leonardo College
Ratna Lachmansingh, Aansluitingsprogramma vwo-wo
Juliette Kars, ICLON, Sectie vwo-wo
Nicoline Streng, Aansluitingsprogramma vwo-wo

Studenten Pre-University College cohort 2012 (pilot 1: mei/juni 2012)

Deelnemers workshops 'Bronnenwijzer' van het Wetenschapscongres (pilot 2: 1 juni 2012), m.n. Jamal Ouled Mhand Aissa (Int. College Edith Stein)

Laatste update: 20 februari 2013

Bronnen
wijzer

colofon

Informatie zoeken

illustratie

Wetenschap toegankelijk voor iedereen = Open Access

Stel, je werkt aan je profielwerkstuk en hebt nú informatie nodig. Alleen: alle bronnen die je vindt, zijn alleen in een (universiteits)bibliotheek beschikbaar. Terwijl er genoeg wetenschappelijke publicaties en onderliggende onderzoeksdata vrij beschikbaar zijn via het internet: Open Access. Je vindt ze weliswaar óók met Google of Google scholar, maar je loopt het risico dat ze ondersneeuwen tussen alle artikelen waarvoor je betaalde toegang nodig hebt. Dan komen zoekmachines waarin alleen Open Access-publicaties te vinden zijn van pas!

Zoekmachines

Er is (nog) geen universele zoekmachine voor Open Access-publicaties. Een overzicht van nuttige zoekmachines vind je via Wikipedia, maar let op: alleen indien bij 'Access Cost' is aangegeven dat deze 'Free' is, kun je er gratis gebruik van maken. En zelfs dan moet je goed opletten: soms zijn alleen de samenvattingen gratis beschikbaar en soms zijn de artikelen slechts tijdelijk gratis beschikbaar. Hieronder laten we je twee zoekmachines zien die gratis zijn en een zeer brede dekking hebben. Voor het zoeken via deze zoekmachines geldt wel dat je zoekopdracht alleen in de bibliografische gegevens (zoals titel en samenvatting) uitgevoerd wordt, dus niet in de volledige tekst van het materiaal.

OAIster

Een zoekmachine die gebruik maakt van Open Access-archieven (repositories) van over de hele wereld is OAIster. Bekijk hieronder de film met tips voor het gebruik.

 

Directory of Open Access Journals

Via de Directory of Open Access Journals kun je vrij toegankelijke wetenschappelijke tijdschriften bekijken. Bekijk hieronder de film met tips voor het gebruik.

Meer informatie+

Groene & gouden publicaties

Wetenschappers kunnen hun publicaties op twee manieren Open Access beschikbaar maken. Het onderscheid tussen deze twee manieren is ook de reden waarom we in deze cursus twee zoekmachines genoemd hebben. De eerste manier wordt de groene route genoemd: dan worden de resultaten eerst gepubliceerd in een regulier wetenschappelijk tijdschrift, waarop bibliotheken een abonnement moeten nemen, en vervolgens plaatst de onderzoeker zijn artikel in een Open Access-archief (repository). Publicaties in repositories vind je het beste via OAIster. Bij de andere manier, de gouden route, is het tijdschrift of boek zelf al Open Access. Voor artikelen in Open Access-tijdschriften kun je het beste terecht in de Directory of Open Access Journals.

Belang voor wetenschappers

Open Access is mooi voor diegenen die de publicaties willen lezen, maar waarom werken wetenschappers er eigenlijk aan mee? Voor wetenschappers zelf is Open Access ook belangrijk. Op de eerste plaats: hoe meer mensen kennis kunnen nemen van de resultaten van hun onderzoek, hoe liever het hen is. Meer gelezen worden vergroot namelijk hun invloed. Het opslaan in een repository zorgt er bovendien voor dat publicaties veilig gearchiveerd worden, vergelijkbaar met het opnemen van een gedrukt boek of tijdschrift in de collectie van een grote bibliotheek. Op die manier zorgen ze ervoor dat publicaties ook op lange termijn nog geraadpleegd kunnen worden.

Fan van Open Access

De Open Access-beweging is een redelijk recent verschijnsel. In de academische wereld zie je steeds meer wetenschappers die Open Access enthousiast promoten. Enkele voorbeelden hiervan zijn:

  • In een in NRC Handelsblad gepubliceerde column getiteld De academische lente legt Robbert Dijkgraaf (president van de KNAW van 2008-2012) heel duidelijk uit waarom de wetenschap gebaat is bij openheid.
  • Via de website van NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) vertelt een onderzoeker van de Vrije Universiteit te Amsterdam, Wouter Henkelman, waarom hij Open Access belangrijk vindt.
  • Professor Ben Maassen van de Rijksuniversiteit Groningen is initiatiefnemer van het Open Access tijdschrift Stem-, spraak- en taalpathologie (video). Maasens' initiatief wordt krachtig ondersteund door de universiteit; bibliothecaris Marjolein Nieboer legt uit waarom (video).